Przeciwko paranoi 2

II

Od czasów sceptyków, agnostyków,  aż po  niedawno zmarłego Jacquesa Derridę, dość dobitnie wyrażano pogląd o niepoznawalności świata i człowieka, który jest – używając sformułowania Kanta – „rzeczą samą w sobie”. Dane mamy jedynie fakty, też częstokroć zmanipulowane, i do nich odnosimy swoje osądy moralne. Z próbami dotarcia do prawdy o związkach przyczynowo – skutkowych  owych faktów już jest gorzej. Zatem często błądzimy po omacku manipulując analogiami, fabrykując jakieś znaczenia. W formie wynaturzonej stają się one orężem prześladowań i okrucieństwa. W konsekwencji prowadzi to do polowań na czarownice, wyszukiwania „kozłów ofiarnych”, obsesji tajnych związków i sekt, okultyzmu, który wiódł prosto do szatańskich teorii rasowych czy objaśniania świata  poprzez fałszerstwa literackie w rodzaju „Księgi Mędrców Syjonu”. Ta konstatacja jest wszechobecna w dziele Eco, kiedy pisze o syndromie występującym wszędzie, również w kraju nad Wisłą; odbiorze świata przez pryzmat tajnych związków, spisków Żydów i masonów, knowań ciemnych sił, o których jeszcze niewiele wiemy.

Włoski pisarz  mówi również w „Wahadle…” o ustawicznym poszukiwaniu sensu istnienia  i o bezradności tych poszukiwań, albowiem, poza  potocznością, zatarte są wszelkie granice między prawdą i kłamstwem – a one stanowią fundament poznania. W związku z tym roztacza wizję niemożności znalezienia Świętego Graala i uczynienia naszej ziemi jałowej – żyzną, pełną ładu i harmonii moralnej. Ale pomimo tego poczucia bezsilności, ta książka – pozornie do cna cyniczna – jest właściwie  tęsknym wołaniem Eco o świat pełen fundamentalnych prawd, na których można oprzeć sens życia, chociaż jest mimo wszystko nieuchwytny. „Wahadło Foucaulta” to także przekonanie, iż być może sens życia – pomimo absurdu istnienia – zawiera się  jedynie w tęsknocie za nim. Prawdziwa tajemnica i sens tkwią w samym istnieniu. Nadanie mu sensu, dojście do prawd ostatecznych,  zawsze przynosi rozczarowanie, pustkę i cierpienie.

 

Copyright by Marek Sienkiewicz, 2011

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s