Przełamywanie tabu (6)

Twórcy o homoseksualnych preferencjach wywarli ogromny wpływ na rozwój naszej kondycji duchowej. Wystarczy nadmienić o Leonardo da Vinci, Michelangelo, a Szekspir w związku z sonetami, także był podejrzewany o tego typu ciągoty. Można też wspomnieć o takich tuzach jak Oscar Wilde, Marcel Proust, Jean Cocteau i Francois Mauriac – rozdarty między zagorzałym katolicyzmem i skłonnościami. W sposób mniej lub bardziej zawoalowany dawali w pisarstwie upust temu, co było w nich naturalne, stanowiło istotną część ich życia. Ale starali się być nade wszystko twórcami, którzy w sposób uniwersalny głosili afirmację miłości. Tak samo, jak wielkim poetą miłości w tym samym czasie był homoseksualista Konstandinos Kawafis. Literackie wystąpienie Klausa Manna zdarło owe woale. Przyczyniło się do powstania zupełnie odrębnego nurtu w literaturze i poniekąd także w sztuce.Pojawił się homoerotyzm.

W sukurs Mannowi przyszła, acz mimowolnie, działalność wybitnego psychologa Wilhelma Reicha i jego książki „Psychologia faszyzmu” i „Rewolucja seksualna”. Reich był kontrowersyjny, budził gwałtowne spory, niekończące się polemiki. Między innymi twierdził, iż jedną z przyczyn powstania doktryny nazizmu mogła być…impotencja Hitlera. W drugiej książce przekonywał, że moralność to zniewolenie życia i negacja seksu, zaprzeczenie idei urzeczywistnienia prawdy w ludziach. Ba, moralność jest przyczyną tego, że człowiek odczuwa potrzeby nazywane złem. Ten skandalista chciał wykazać, że pokazywany przez Freuda konflikt między naturą i kulturą, między potrzebami człowieka i moralnością, nie jest odwieczny i ma jedynie charakter historyczny – można go przezwyciężyć.
Zaczął domagać się rewolucji seksualnej, a to co nazywamy rozwiązłością, libertynizmem
i czasami bardziej dosadnie….uczynił cnotą. Prace Reicha przyczyniły się do przełomu obyczajowego po 1945 roku, zanikania stref niedomówień i tabu. Otwarcie o tym, iż jest gejem, zaczął pisać Pasolini, entuzjastycznie o biseksualizmie wyrażała się grupa Beat Generation i jej guru Allen Ginsberg. Nadciągała rewolucyjna burza,o której tęsknił Reich i jego następcy.

W Polsce było inaczej. Obowiązywały zasłony dymne, poczucie wstydu, lęk przed potępieniem. Przybierano maski, a w prozie czy poezji często pojawiał się dwuznaczny „przyjaciel”. Tym określeniem posługiwał się we „Firdku” Jerzy Waldorff, przez wiele lat żyjący z solistą baletu Stanisławem Szymańskim, Julian Stryjkowski w „Leśnym spacerze” albo Jerzy Andrzejewski w „Teraz na ciebie zagłada”, który przy okazji stwierdza, że homoseksualizm w polskiej literaturze wiąże się także z napiętnowaniem, mrocznością i śmiercią. W Argentynie doświadczał przygód z młodzieńcami Witold Gombrowicz ( pisał o tym do Ernesto Sabato). On niejako przemycał wątki homoseksualne w „Ferdydurke”, gdzie Miętus pragnie za wszelką cenę „bratać się” z parobkiem Walkiem. Z kolei jego „Dzienniki”, publikowane w paryskiej „Kulturze, w której Jerzy Giedroyć i Józef Czapski stawiali wyłącznie na mężczyzn w życiu uczuciowym, zawierają opisy wypraw do Retiro, dzielnicy Buenos Aires, pełnej niedorosłych chłopców. Pełny kamuflaż stosowali także Jarosław Iwaszkiewicz, Jerzy Zawieyski, nawet Maria Dąbrowska, której wieloletnią towarzyszką życia była Anna Kowalska.

Można pokusić się o konkluzję, iż polską literaturę cechowała zawsze w tym względzie niechęć do nazywania rzeczy po imieniu. Zmiany po 1989 roku spowodowały również diametralny przewrót w obyczajowości Polaków. Symptomem tego jest otwarta literatura homoerotyczna ze szlagierową powieścią Michała Witkowskiego „Lubiewo”. Paradoksalnie, żeby było śmieszniej, opublikowaną na początku IV RP.

Copyright by Marek Sienkiewicz, 2012

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s