Derek Walcott; noblista z Karaibów

Na świecie wraca zainteresowanie Indiami Zachodnimi, czyli Karaibami. Oczywiście ma to związek z igrzyskami w Londynie, wyczynami Usaina Bolta, którego pajacowanie czasem irytuje, gdyż wydaje się mało autentyczne i wynika z potrzeb zgoła komercyjnych. Bolt staje się ” mechaniczną kurą”, nakręcaną przez koncerny reklamowe. Sensację wzbudził przede wszystkim oszczepnik Keshorm Walcott z Trynidadu i Tobago; jego zwycięstwo, całkowicie nieoczekiwane, wywołało stan absolutnej euforii w tym małym kraju, a rzucający dość daleko oszczepem młokos stał się bohaterem narodowym. Walcott de facto uczynił Karaiby popularnym, coraz lepiej poznawanym zakątkiem świata również przez niektórych Polaków.

Dwadzieścia lat wcześniej wrzawa wokół Karaibów także była za sprawą …Walcotta. W 1992 roku Szwedzka Akademia Literatury przyznała Nobla Derekowi Walcottowi z Antyli, i po raz pierwszy od wielu lat, po ogłoszeniu werdyktu, zapadła wręcz grobowa cisza. Wszyscy byli zdumieni, skonsternowani, a potem odezwały się głosy, że jest to nagroda rocznicowa. W 500-lecie wyprawy Kolumba i musiał ją otrzymać ktoś z Karaibów. W każdym razie twórczość Walcotta była wówczas w Europie zupełnie nieznana, a i w Polsce niewielu o nim słyszało. W ciągu następnych kilkunastu lat sytuacja zmieniła się i Wydawnictwo Znak wydało „Mapę nowego świata. Wiersze wybrane” Walcotta, a popularyzacją jego twórczości zajmowały się takie tuzy jak Josif Brodski czy Czesław Miłosz. W moim przypadku, to wstyd przyznać: dopiero po ogłoszeniu go noblistą, zacząłem cokolwiek wiedzieć o tym karaibskim pisarzu.

Obecnie wielu z nas ma świadomość, że Derek Walcott to Homer lub Szekspir Karaibów, który pisze po angielsku, mieszka w Stanach, lecz cały czas pozostaje wierny swoim karaibskim korzeniom. Wywodzi się z anglojęzycznej mniejszości metodystów; ojciec jego ojca był biały, reszta rodziny była czarna, co jednakże dla samego Walcotta nie ma żadnego znaczenia. Liczy się tożsamość kulturowa; dziedzictwo Karaibów, kultura Zachodu z jej literaturą, malarstwem, religią. Walcott z ciepłą ironią pisze o owym rodowodzie w wierszu „W Amsterdamie”, kiedy to wspomina o matce chlubiącej się „holenderskim rodowodem”, ale też sam przyznaje się do kulturowych powinowactw z Halsem, Rubensem lub Rembrandtem. Nieprzypadkowo jego homerycki epos „Omeros” rozgrywa się na Karaibach, w zachodniej części Ameryki i Londynie, a poezja przepełniona obrazami krajobrazu morskiego o kolorach tropikalnych, jest jednocześnie krajobrazem uwikłań i tragizmu ludzkich doznań i psychiki, niezależnie od miejsca i czasu. W prowadzonym przez niego Theatre Workshop na Trynidadzie, z równym przekonaniem wystawiał sztuki Szekspira jak i śpiewanie calypso. Bez dwóch zdań – fascynuje go przemieszanie i wszelkie formy symbiozy kulturowej.

Jest jeszcze jedna istotna sprawa w przesłaniu Walcotta. Tak samo jak Havel, Brodski czy Zagajewski, głosi wyjątkowość statusu poety i poezji. Dla niego poezja jest darem, błogosławieństwem, jest rodzajem religii. Jest rozmową z Bogiem o urodzie ziemi i urodzie otaczającego nas życia, jest mówieniem o prawdziwych uczuciach bez dążenia do „litości, sławy, ukojenia” – jak to napisał w „Końcówce”. Poeta, jako wybraniec Boga, nie jest inspirowany i podporządkowany Bogu. Jak często mówi Szekspir Karaibów: „To nie Bogu przypada rola inspiratora, ale wyobrażam sobie, że Bóg moją poezję rozumie”. Dla Walcotta poeta to prawie…Bóg.

A tak na marginesie; Trynidad i Karaiby mają szczęście do ludzi o nazwisku Walcott…Zbieg okoliczności czy jakiś znak…?

Copyright by Marek Sienkiewicz, 2012

Advertisements

One thought on “Derek Walcott; noblista z Karaibów

  1. tomekdawid

    Po ponad miesiącu zabijania czasu wolnego drogocenną i niezwykle rozwojową pańszczyzną, zalatany przypomniałem sobie, że na szczęście istnieje jeszcze ten wolniejszy i ciekawszy świat.;) Zjawię się w następny weekend(sb). Pozdrawiam Tomek

    Odpowiedz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s