Wieczór z Bułhakowem

Wbrew pozorom, bo dość długo nie pisałem o jego twórczości, nie słabnie moje zainteresowanie prozą Michała Bułhakowa. Jestem również przekonany, że pomimo upływu czasu jest to pisarz nie poddający się erozji dezaktualizacji i zapomnienia, brzmiący bardzo współcześnie. W ostatni piątkowy wieczór odkurzyłem jego „Psie serce”  Brawurową, pełną satyrycznej inwencji i znakomitych pomysłów, opowieść o obyczajowości Rosji lat dwudziestych, którą możemy swobodnie odnosić do późniejszych diagnoz , choćby w „Tangu”, Sławomira Mrożka a także opisów kondycji społeczno-obyczajowej Polaków wychodzących w ostatnich latach spod pióra Krzysztofa Vargi, Stefana Chwina i wielu innych. Punktem wyjścia powieści jest melodramatyczna narracja prowadzona przez psa Szarika,który został przygarnięty do domu profesora medycyny Filipa Filipowicza, jednak wraz z następnymi stronicami natykamy się na co najmniej dwie inne techniki narracyjne,przeplatają się żywioły gatunkowe, a pies po operacji wszczepienia ludzkiego mózgu ulega transformacji; nabiera cech ludzkich  i przeistacza  w  Szarikowa.

Żyjemy w czasach, kiedy szereg posunięć tłumaczy się interesem ludu ,prawem większości ,hegemonów. Egzystujemy w oparach konsumpcji, klerykalizmu spod znaku Krucjat Różańcowych i na drugim biegunie- natrętnego relatywizmu, co powoduje ,że społeczeństwa są coraz bogatsze i coraz bardziej głupie. Chcąc dotrzeć do dołów społecznych elity, posługujące się populizmem i demagogią, również …głupieją lub przynajmniej udają zidiocenie (teraz jest to nazywane tabloidyzacją życia). Bułhakow twierdzi, że każdorazowo w historii złotouste idee, głoszone w interesie „hegemonów”, stają się poręcznym instrumentem w rękach antyinteligenckiego chamstwa, chamstwa opisywanego, 30 lat po „Psim sercu”, jakże często przez wspomnianego już Sławomira Mrożka, z którym sprzymierzają się obłudni koryfeusze systemu władzy. I prędzej czy później musi dojść do nadużywania owych idei dla własnych korzyści, walki z realnymi bądź wyimaginowanymi przeciwnikami. Idee wcielają w życie konkretni ludzie i ich wady, niedoskonałości, obsesje, stają się ich składnikami. Zatem hasła sprawiedliwości społecznej oddane w ręce prostactwa, zdemoralizowanych polityków i wszelakiego asortymentu karierowiczów, stają się ostatecznie metodą agresji, unicestwiania duchowego i nawet  fizycznego inteligencji.

Biedny kundel Szarik, sprytny, roztropny i czasami mądraliński, po wszczepieniu mózgu typka z półświatka- Klima Czugunkina, szybko uczłowiecza się i staje się złośliwym, agresywnym, nie stroniącym od kłamliwych oskarżeń człeko-draniem ( oczywiście nie stroni też od kieliszka). Staje się również współuczestnikiem groteskowego świata, w którym przeciwnicy profesora Filipa Filipowicza Preobrażeńskiego ( poniekąd alter ego autora), czyli komitet domowy i nader wszędobylski Szwonder, symbolizują zwulgaryzowane i fałszywe rozumienie idei wolności, zanegowanie wartości kulturowych, nieróbstwo pod płaszczykiem uprawiania polityki. To oni ochoczo ulegają psychozie podejrzliwości, uczestniczą w pladze donosicielstwa ( teraz przed wyborami samorządowymi w Polsce prokuratury są zawalone stosami anonimów od tzw życzliwych) i „zwalczają kontrrewolucję”( słowa, w których można zmieścić prawie wszystko i służą przede wszystkim do  porachunków osobistych, robienia biznesu, sięgania po władzę, jakże podobne słowobije  to chociażby  ‚walka z ateizacją”, „przeciw gender”, „precz z Sikorskim”, ” pomyślność  narodu, ” dla dobra ludu” itd.) Na całe szczęście dla głównego bohatera tej opowieści z kręgu przekornej burleski, człowieczenie będzie zahamowane- Filip Filipowicz przekonywał ,że na wskutek atawizmów- i łajdak Szarikow ponownie odrodzi się w postaci poczciwego Szarika. Już jako dobrotliwy, lojalny pies będzie mógł z odrobiną wyrozumiałości i dystansu przyglądać się przypadkom ludzkiej niegodziwości i szaleństwa.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s