Stanley Kubrick o zdradzie

Wyjątkowość amerykańskiego reżysera i producenta filmowego Stanleya Kubricka polegała na tym, że podejmował różne gatunki kina popularnego i przekształcał je w prawdziwe dzieła sztuki; „2001:Odyseja kosmiczna” było to science fiction, która stawiała pytanie o miejsce człowieka we wszechświecie, „Lśnienie” był to horror, który w genialnym wykonaniu Jacka Nicholsona przekształcił się w dramat twórcy, który nie może się spełnić i popada w szaleństwo, „Barry London” ekranizacja powieści  Williama Thackeraya  to wizja społeczeństwa przeżartego przez korupcję, a „Mechaniczna pomarańcza” według prozy Anthony Burgessa brutalnie udowadnia, że zło jest nieodzowną częścią natury ludzkiej.

Wczoraj udało mi się po raz kolejny obejrzeć ostatni film Kubricka, zrealizowany przed niespodziewaną śmiercią na atak serca w marcu 1999 roku, mianowicie „Oczy szeroko zamknięte”; o jednej mrocznej nocy niewierności małżeńskiej. Ten obraz, uważany przez samego Kubricka za najlepszy w jego dorobku, był swobodna ekranizacją noweli Artura Schnitzlera ” Traumnovelle” ( polski tytuł „Jak we śnie”). Opowiada historię lekarza Williama Hartforda ( rola Toma Cruise’a)  i jego żony Alice( Nicole Kidman), starcia tradycjonalizmu i dążenia do czegoś nowego, do wolności seksualnej ze strony kobiety, która czuje się uwięziona w roli matki i pani domu. Wzburzony wyznaniem Alice, że mogłaby się zatracić w namiętności do przystojnego oficera marynarki, którego spotkała na przyjęciu u Victora Zieglera, wybiega z domu i szuka odwetu w ramionach prostytutki Mandy, potem nastoletnia córka właściciela składu kostiumów może mu ulec, córka zmarłego pacjenta. Spełnieniu zawsze ktoś lub coś przeszkadza, bowiem odpowiedz zdradą na zdradę  nigdy nie przynosi ukojenia, spokoju wewnętrznego; pogłębia frustrację i dążenie do nowych wyzwań w tej sferze. Kubrick stawia znak równości między zdradą emocjonalną i fizyczną; jedna i druga wyniszcza wewnętrznie zarówno zdradzającego jak i zdradzonego, jeśli dalej będą trwali w związku. Przecież stracili do siebie zaufanie, zranili się na tyle głęboko, że powrót do dawnych relacji nie jest możliwy.

Alce w nocnym śnie jest uczestniczką orgii, która budzi w niej przerażenie; nie ma snu, który nie miałby znaczenia…Uświadamia sobie ,że taka będzie jej przyszłość jeśli unicestwi to małżeństwo. Tymczasem William trafia nielegalnie do Somerton na orgię  wyższych sfer; wyrafinowany ceremoniał, oprawa mają wypełniać lub tylko przysłaniać pustkę duchową  uczestników perwersyjnej zabawy. Przede wszystkim jest w nich cynizm, niezdolność do miłości, naprawdę coś mięsnego… Przy okazji Kubrick  w ten sposób charakteryzuje nowojorskie elity, współczesną nam klasę średnią. Film kończy się sceną z udziałem Williama i Alice w centrum handlowym. To również ma wymiar symboliczny: w świecie konsumpcji wszystko staje się  towarem, obiektem pożądania i ma jedynie  doprowadzać do wyzwolenia  nowych pokus i …pożądania.

W filmie obydwoje bohaterów popełnili zdradę intencjonalnie. Według Kubricka to wystarczy, żeby zniszczyć miłość, a wspomnienie związanych z nią fantasmagorii będzie pogłębiało erozję uczuć, stanie się powodem do podejrzliwości i obsesji. Zdradę można wybaczyć, ale nigdy się o niej nie zapomina. Więc może od razu rozstać się ?

Film daje różnorakie możliwości interpretacyjne i od razu  niósł z sobą jakieś fatum  Kilka miesięcy po premierze „Oczy szeroko zamknięte” rozpadło się małżeństwo Toma Criuse’a i Nicole Kidman. Australijka popadła w depresję, a następnie chciała odreagować swój miłosny dramat poprzez jakieś orgie, fetysz ; powielała obrazy z Somerton,  pałacu lubieżnego Zieglera. Wzorce z Somerton wraz ze swigowaniem, cuckoldem, dominami i ich „pieskami” stały się częścią obyczajowości klas wyższych i  średnich w Europie Zachodniej i Polsce; Kubrick miał świadomość, że współczesne dionizje zdominują nasz model kulturowy i zapowiadał to w „Oczach…” Może nie miał świadomości, że dla większości właścicielek firm, pracownic banków, lekarek, prawniczek, artystek, czyli bachantek, nowymi herosami w XXI wieku staną się męskie prostytutki …

Czytałem, że według profesora Izdebskiego 1/3 małżonków w Polsce żyje w długotrwałych związkach pozamałżeńskich, a następna 1/3  miewa krótkie romanse. Niezła statystyka. Kubrick poruszył w ” Oczach szeroko zamkniętych” niezwykle aktualną problematykę, również dla Polaków, chociaż nie posługiwał  się przy tym moralizowaniem, definitywnymi stwierdzeniami. Był na tego typu puenty zbyt inteligentnym mistrzem kina.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s