Sylvia Plath spod szklanego klosza

Sporo najróżniejszych  i godnych zauważenia spraw w ostatnich kilku dniach. Umarł wybitny pisarz i sumienie Meksyku Carlos Fuentes, o którym wspominałem w jednym ze swoich  wierszy, coraz bardziej odczuwalna  jest gorąca atmosfera przed piłkarskim  championatem Europy, można  jeździć A2 ku rozpaczy niektórych polityków wiernych zasadzie „Im gorzej, tym lepiej…”….Moją uwagę zwróciło również wydanie książki „Garnitur na miarę” Sylvii Plath, choć może to niezbyt  istotny szczegół w codziennej układance wydarzeń….

Na poezję Sylvii Plath zwróciłem uwagę jeszcze w okresie studenckim, nie mając wówczas świadomości, że obcuję z ikoną popkultury amerykańskiej .Bardziej frapowała jej przynależności do „poetów wyklętych”, podzielenie losu Annie Sexon, Dalmore Schwarza, Johna Berrymana, Harta Crane’a i wielu innych, którzy zakończyli życie  w sposób tragiczny. Poznałem jej autobiograficzną powieść „Szklany klosz”  będącą  wyrazem niezgody na połowiczność „amerykańskiego snu” jak i szarość codziennej egzystencji. w świecie pozbawionym odpowiedzialnych, rozgarniętych umysłowo mężczyzn.( później sama uważała ją za chałturę). Wyjście spod owego szklanego klosza nastąpiło jednakże dzięki rozstaniu z ukochanym mężem Tedem Hughesem i już po samobójczej śmierci.kiedy to  kolejne książki m.in tom wierszy „Ariel ” z 1965 roku  przyniosły Amerykance sławę i popularność.

Niewiele pisała dla dzieci mimo tego, że posiadała dwójkę pociech, a „Garnitur na miarę” to właśnie  opowieść dla nich..Bohater Max Nix ma siedem lat i jest najmłodszym z  siedmiu braci. Marzy o tym,żeby posiadać własny, doskonale skrojony garnitur .Któregoś dnia listonosz dostarcza do domu paczkę, w której znajduje się. wymarzony przez Maxa strój i ustawia się kolejka chętnych..Książka o potrzebie marzeń i  potrzebie cierpliwości  w oczekiwaniu na ich spełnienie. Przesłanie  z „Garnituru na miarę” stało poniekąd całkowicie w sprzeczności  z  życiem autorki. Niezwykle wrażliwa i inteligentna Sylvia( stypendystka Fulbrighta)  miała w tym czasie za sobą  częste stany neurotyczne, ustawiczne rozedrganie wewnętrzne i  dwie próby samobójcze. Obsesyjnie powracający obraz śmierci  wraz  z  motywem  upadku Ikara pojawia się w wielu utworach m.in w debiutanckim zbiorze „Kolos”: ” Poza nim kiełbaski pękały i  topiły się/ Na rożnie, a bagniste równiny barwy ochry/ Cysterny gazu, kominy fabryk- cały krajobraz/ Którego częścią były jego wnętrzności” ( ” Samobójstwo w Egg Rock”). Pełna  sprzeczności  Plath bywała często uosobieniem także Elektry

Piękna i elegancka Sylvia podczas pobytu w Anglii poznaję przystojnego i  już sławnego poetę Teda Hughesa. Szybko stają się parą i małżeństwem. Narodziny dzieci Friedy i Nicholasa  doprowadziły do tego, że Sylvia poświęciła się wychowaniu latorośli, obowiązkom domowym, a Ted rozwijał karierę l błyszczał na salonach literackich. Wierność nie była jego ulubioną cnotą ; zaczął romans z Asią Wevill, co przyniosło …korzyść literaturze i tragiczne konsekwencje dla życia Sylvii Plath. W okresie separacji poetka popada w długotrwałą depresję, ale też pisze swoje najlepsze utwory..Całkowicie pozbawiona „szklanego klosza” w postaci sugestii i uwag męża, pisze wiersze, o jakich Hughes mógłby jedynie marzyć.Na przykład „Lady  Łazarz” z buńczuczną zapowiedzią: „Herr Got, Herr Lucyfer/ Strzeżcie się/ Strzeżcie się/ Z popiołu/ Wstanę płomiennowłosa/ By połykać mężczyzn jak powietrze” (” Lady Łazarz”). Tak się nie stało. Poetka rano 11 lutego 1963 w Londynie otruła się gazem.Ponieważ Hughes i Plath nie rozwiedli się, to właśnie mąż po tym  samobójstwie przejął wszelkie prawa do jej twórczości, co doprowadziło do szeregu manipulacji. Na przykład Hughes zniszczył  ostatnią część jej „Dzienników, pisaną w okresie separacji( tłumaczył to dobrem…dzieci). Najczęściej zdrada nie przynosi szczęścia zdradzającym; Asia Wevell  w 1969 roku popełniła samobójstwo wraz z córeczką, w ten sam sposób co Plath,  po wielu  zdradach Hughesa z innymi kobietami.

W 2003 roku powstał film „Sylvia” Christine Jeffs; kolejny dowód na to jak Plath zadomowiła się w popkulturze.W gruncie rzeczy powstał kiczowaty obraz na hollywoodzką modłę ukazujący Plath jako „Barbie samobójczynię”.(określenie córki poetki Friedy Hughes). Ciekawsze niewątpliwie są „Dzienniki”; pierwsze nieokrojone wydanie w Polsce w 2004 roku. Ukazała się też książka Diane Middlebrook ” Jej mąż. Ted Hughes i Sylvia Plath” próbująca wybielać  dość czarny wizerunek niepoprawnego bawidamka .W ” Dziennikach” napisze , wbrew oczekiwaniom feministek, że ” to straszne, że urodziłam się kobietą” .Szczególne pretensje żywi do matki bo dała jedynie „pozory miłości” i „figurę matki”- ofiary..

Neurotyczna Sylvia Plath do tej pory  nie daje się dookreślić, jasno zinterpretować.Zawiera w sobie sprzeczności i tajemniczość kobiecości, która tak bardzo pociąga, bo jest bezprzecznie szczera i prawdziwa w poezji, „Dziennikach”. Powiastkę”Garnitur na miarę” można potraktować jako wyraz jej tęsknot  wobec siebie , Friedy, i Nicholasa.

 

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s